Vil du overleva, må du vera sterk og klok

For lenge sidan var det tre nære vener: herr Jern, herr Glas og herr Sylteagurk. Herr Jern var laga av jern, herr Glas av glas, og herr Sylteagurk av sylteagurk. Dei var fattige folk som ikkje kunne arbeida, og dei budde i ei lita hytte ved sidan av det store slottet til ein gule.

Dei gjekk til kjøkenet til gulen og åt, og drog så attende til den vesle hytta si. Men ein dag medan dei sat og åt, fekk kona til gulen sjå dei i kjøkenet. Ho vart sint og sa at dei ikkje skulle koma dit.

Dagen etter kom dei att og tok til å eta i kjøkenet, men ho såg dei, og denne gongen var ho rasande. Dei sprang, men ho sette etter dei, og denne gongen fekk ho tak i herr Glas og blåste på han. Herr Glas fauk opp i lufta og datt ned, braut i stykke og døydde. Vennene hans vart tungt sorgfulle, men dei kunne ikkje gjera noko for han.

Neste dag gjekk herr Jern og herr Sylteagurk dit igjen og tok til å eta, men ho sette etter dei på ny. Dei sprang bort, men ho følgde etter, og denne gongen fekk ho tak i herr Sylteagurk. Ho blåste på han, og han fauk opp i lufta og datt ned, så knakk han og døydde. Herr Jern vart svært sorgtung og sint, og han ville ha hemn.

Dagen etter gjekk herr Jern til kjøkenet til gulen og tok til å eta. Ho såg han og spurde om han ville døy slik som vennene sine. Herr Jern sa at ho ikkje kunne drepa han. Då blåste ho på han, og herr Jern fauk opp i lufta og datt ned, men han døydde ikkje, for han var laga av jern. Så ho blåste hardare enn første gongen, men han døydde framleis ikkje. Ho prøvde ein gong til, men medan ho blåste på han, sprakk munnen hennar, og herr Jern lo av henne.

Ho gjekk til skreddaren for å få munnen sydd saman att. Deretter gjekk ho til den vesle hytta til herr Jern og ropte til han: «Kom hit viss du er ein sterk mann!» Herr Jern kom ut or den vesle hytta si, og ho prøvde å blåsa på han, men munnen sprakk på ny. Herr Jern lo av henne. Ho vart svært sint og gjekk til skreddaren for å få munnen sydd saman nok ein gong.

Ho kunne altså ikkje drepa han, men ho fann på å fanga han når han kom til kjøkenet hennar. Dagen etter gjekk herr Jern til kjøkenet, men kona til gulen fekk tak i han, stappa han i ein sterk sekk og batt att sekken med eit bøddelrep. Ho sette dotter si, Memona, til å vakta herr Jern.

Kona til gulen ville koka herr Jern og invitera heile slekta si til å eta han, så ho sa til dotter si at ho måtte passa seg for å opna sekken. Så gjekk ho ut av huset for å invitera slekta si til middag.

Herr Jern høyrde at ho ville eta han. Han lurte på korleis han kunne koma seg ut or sekken. Han tok til å tyggja tyggegummi høgt og sa: «Raud gummi, mmmmm, grøn gummi, mmmmm, blå gummi, mmmmm.» Det gjentok han mange gonger. Heldigvis ville dotter til gulen (Memona) ha tyggegummi òg, så ho bad herr Jern om ein bit.

Herr Jern sa at han ikkje kunne gi henne gummi, for sekken var attbunden. Han sa at ho kunne laga eit lite hòl i sekken, men ho svarte at ho ikkje torde, for mora hadde forbode henne å opna sekken. Herr Jern venta eit minutt, så gjentok han: «Raud gummi!!!, mmmmm, grøn gummi!!!!, mmmmm, blå gummi!!!!!, mmmmm.» Til slutt sa ho ja, ho ville laga eit lite hòl.

Ho laga eit lite hòl og sa: «Gi meg ein bit gummi, takk.» Men herr Jern sa at han ikkje fekk ut gummien fordi hòlet var for lite. Så ho gjorde det større og spurde: «Kan du gi meg gummien no, takk?» Men han svarte på ny: «Nei, eg kan ikkje, hòlet er ikkje stort nok!» Ho utvida hòlet endå meir, men herr Jern gav seg ikkje før hòlet var så stort at han kunne koma seg ut gjennom det.

Då kona til gulen kom attende med slekta si, såg dei at maten alt stod på bordet. Kona til gulen sa at dotter hennar var framifrå, for ho hadde laga til herr Jern, og så tok dei til å eta.

Men då dei var ferdige med å eta, gjekk kona til gulen til kjøleskapet, opna fryseren og fekk sjå hovudet til dotter si. Ho skreik: «Nei, neiii!?!????» og byrja å gråta, medan herr Jern tok til å le og sprang opp på taket av huset til gulen.

Ho følgde etter han opp på taket, men herr Jern gjorde narr av henne og sa: «Dette er skjorta til Memona», og kasta skjorta til henne. Ho gret hysterisk, og då sa han: «Dette er kjolen til Memona», og kasta han til henne. Så sa han: «Dette er trusa til Memona», og kasta den til henne òg.

Til slutt sprang herr Jern langt av garde, og han sat att med vissa om at han hadde hemna venene sine, og at kona til gulen hadde mista alt ho elska.

Lærdomen i denne forteljinga er: